Wojaczek

„Mówię do ciebie tak cicho
jak ty do mnie.”
11/12.06.1966

Przed projekcją zapraszamy na spotkanie z Lechem Majewskim (reżyserem) i Krzysztofem Siwczykiem (odtwórcą tytułowej roli). Spotkanie poprowadzi Bartłomiej Majzel.

Film Lecha Majewskiego to utrzymany w czarno-białej tonacji, lapidarny zapis ostatnich dni z życia kultowego, śląskiego poety Rafała Wojaczka. Podejmując próbę przebicia się przez legendę, która otaczała poetę już za życia, wykorzystując fakty z jego tragicznej biografii, reżyser stworzył film wychodzący poza ramy życia jednostki, w kierunku bardziej uniwersalnego spojrzenia na kondycję człowieka-artysty w rzeczywistości, w której de facto nie ma dla niego miejsca.

Ten film to przede wszystkim niezwykły opis napięć psychicznych i emocjonalnych powstałych pomiędzy wrażliwą jednostką a otoczeniem, dodatkowo głęboko osadzony w realiach Polski lat sześćdziesiątych. W scenerii brudnych ulic, dworców kolejowych, tanich barów serwujących wódeczkę i śledzika rozgrywa się dramat młodego człowieka – ciąg sekwencji rozgrywający się na pograniczu rzeczywistości i poetyckiego świata fikcji. To opowieść o młodym artyście, o życiu którego decydowały przede wszystkim pasja i permanentna prowokacja. Owe splecione ze sobą „siły kosmiczne”, zakorzenione w nim samym, okazywały się być główną „siłą motoryczną”, warunkującą w stopniu najwyższym jego bycie w świecie i konsekwentne dążenie do… samounicestwienia.

Rafał Wojaczek, określany mianem: „peerelowskiego spadkobiercy Artura Rimbaud”, „Romantycznego Buntownika”, „Polskiego James’a Dean’a”, „kamikadze wolności”, z całą pewnością był świadomą siebie indywidualnością i potrafił, a przede wszystkim miał odwagę wyraźnie podkreślać wszystko to, co w jego nieprzeciętnej osobowości było odrębne. Jego nonszalancki, momentami wręcz arogancki sposób bycia, pogardliwy stosunek do stabilizacji, rodzinnego ciepła, zdrowego rozsądku, wszelkich możliwych kompromisów i mieszczańskich konwencji, był czytelną formą demonstracji własnego „ja”. Zafascynowany legendą Marka Hłasko, własnym życiem pisał fabułę. I to jego „życiopisanie” Lech Majewski w niezwykle przekonujący i poruszający sposób, z niesłabnącą konsekwencją, prezentuje. Na ekranie widzimy nadwrażliwego, psychicznie niezrównoważonego, młodego człowieka, który pisze wiersze, wywołuje skandale obnażając się publicznie, nadużywa alkoholu, wszczyna burdy, wychodzi przez okna, przebijając ciałem szklane granice i zachłannie uprawia miłość z Teresą, pielęgniarką szpitala psychiatrycznego. Bolesna szczerość, intensywne związki, mocne oszałamiające życie, szaleństwo, pęd – oto stałe elementy jego biografii.

Obraz filmowy w reżyserii Majewskiego zachowuje nie tylko klimat samej poezji Wojaczka, poezji trudnej i wyrafinowanej, ale i w sposób wręcz przejmujący oddaje tragizm tej postaci, jednocześnie pozostając dalekim od stworzenia „patetycznej laurki”, w hołdzie przedwcześnie zmarłemu. W filmie dostrzegalne są również wszystkie „zabawne” elementy polskiej rzeczywistości lat 60-tych. Przypominając i odpowiednio ze sobą zestawiając kilka scen, obrazów, dialogów i wypowiedzi typowych dla tamtego czasu, reżyser ukazuje śmieszność i groteskowość świata zastygającego w absurdalnych gestach i pozach.

źródła:
Film, 1999, nr 11