Quo vadis?

„Najbardziej niezwykły film, jaki kiedykolwiek zrealizowano” – tak amerykański magazyn „The Billboard” zapowiadał premierę „Quo vadis?” w Stanach Zjednoczonych. Trudno uznać te słowa za przesadę. Film Enrica Guazzoniego, zrealizowany w 1912 roku na podstawie powieści Henryka Sienkiewicza i wyprodukowany przez włoską wytwórnię Cines, stał się wydarzeniem na skalę międzynarodową i na trwałe zmienił język kina.

„Quo vadis?” wyznaczyło nowe standardy filmowego widowiska. Enrico Guazzoni – reżyser, scenarzysta i doświadczony malarz – wykorzystał przestrzeń ekranu w sposób niespotykany wcześniej. Monumentalne scenografie przestały być jedynie tłem dla wydarzeń i stały się integralną częścią akcji. Setki statystów poruszały się według precyzyjnie zaplanowanych układów choreograficznych, a gra światła i cienia, ujęcia sylwetkowe oraz zróżnicowane kąty kamery budowały niezwykłą głębię i wieloperspektywiczność obrazu.

Film zachwycał rozmachem, bogactwem scenografii i skalą inscenizacji, ale jego znaczenie wykraczało daleko poza spektakularność. „Quo vadis?” w pełni ukształtowało jeden z najważniejszych gatunków włoskiego kina – peplum, czyli widowisko osadzone w świecie starożytności. Rozwiązania formalne i stylistyczne zastosowane przez Guazzoniego stały się wzorem dla kolejnych pokoleń twórców.

Sukces filmu otworzył drogę włoskiej kinematografii na światowe rynki. W ciągu zaledwie kilku lat na ekrany trafiły kolejne wielkie produkcje historyczne i mitologiczne, między innymi „Cajus Julius Caesar”, „Marcantonio e Cleopatra” – oba w reżyserii Guazzoniego – a także „Gli ultimi giorni di Pompei” i „Cabiria”. Wszystkie powstały w latach 1913–1914 i dziś należą do najważniejszych dzieł w historii kina niemego. (Giovanni Lasi)

W 2026 roku „Quo vadis?” zostało poddane restauracji w 4K przez Cineteca di Bologna w laboratorium L’Immagine Ritrovata. Prace przeprowadzono na podstawie oryginalnych kopii nitro 35 mm udostępnionych przez Eye Filmmuseum oraz CNC – Centre national du cinéma et de l’image animée. Materiały cyfrowe wykorzystane w procesie rekonstrukcji udostępniły również Cinémathèque suisse, BFI National Archive oraz Národní filmový archiv. Rekonstrukcja obecnej wersji była możliwa dzięki zachowanej w Eye Filmmuseum kopii filmu oraz badaniom Giovanniego Lasiego.

Prezentacja filmu odbywa się w 180. rocznicę urodzin i 110. rocznicę śmierci Henryka Sienkiewicza.

Wydarzenie towarzyszące odbywa się we współpracy z L’Istituto Italiano di Cultura di Cracovia

Michele Sganga: „W kinie niemym nie staram się towarzyszyć obrazom, staram się z nimi dialogować, a czasem nawet im zaprzeczać. Tylko w ten sposób muzyka przestaje być komentarzem, a ponownie staje się językiem.”

Michele Sganga – rzymski pianista i kompozytor, absolwent Konserwatorium Santa Cecilia oraz Uniwersytetu Sapienza. Tworzy muzykę do teatru, filmu i kina niemego, łącząc klasyczne wykształcenie z autorskim językiem muzycznym. Sganga jest również autorem muzyki teatralnej, kameralnej i filmowej oraz kilku albumów solowych. W 2020 roku założył Lumi Edizioni Musicali, której jest dyrektorem artystycznym. W swojej twórczości łączy klasyczne wykształcenie muzyczne z zainteresowaniem współczesnymi formami artystycznymi i dialogiem między muzyką a obrazem.